Angkor Wat: de opkomst en ondergang van het Khmerrijk

De cover van National Geographic die ik tien jaar geleden zag en het artikel erin deden me dromen van een ontdekkingstocht door het Khmerrijk. Het leek toen zo onwerkelijk, maar gelukkig komen sommige dromen sneller uit dan je verwacht. En daar stond ik dan, vol ongeloof voor Angkor Enterprise, met een Angkorpas voor drie dagen in mijn handen :-D

Laat het avontuur beginnen! Een grote fles water in het fietsmandje was onmisbaar tijdens een bezoek aan dit archeologische park

Het Khmerrijk heerste tussen de 9e en de 15e eeuw over een enorm deel van Zuidoost-Azië, van Myanmar in het westen tot Vietnam in het oosten. Angkor is het grootste bekende complex van bouwwerken van vóór de industriële revolutie (zo groot als het huidige Parijs!). Er bestaan heel wat theorieën over de ondergang van het rijk aan het einde van de 15e eeuw. Mogelijk waren binnenlandse conflicten of invallen door legers uit buurlanden de oorzaak, maar recenter gaan onderzoekers ervan uit dat veranderingen in het lokale klimaat de bevolking naar andere gebieden dreven. Ze ontdekten een geavanceerd systeem waarmee mensen tijdens de wisselende seizoenen water konden opvangen en opslaan. Door zware droogte, gevolgd door hevige overstromingen, verloor de oude Khmerbevolking de controle over haar waterbeheer en kreeg de landbouw het zwaar te verduren.

Op de eerste dag fietsten we een lus van 40 km (op de kaart vind je die als het grand circuit) op vrij oude, roestige fietsen die we in ons hotel hadden gehuurd. Het gebied is erg vlak en de afstanden tussen de verschillende tempels zijn aangenaam om met de fiets af te leggen. Je kunt genieten van het landelijke landschap en stoppen waar je maar wilt, al maakt de extreme hitte het fietsen bijzonder zwaar (bescherming tegen de zon is heel belangrijk!). Helaas scheurde op een bepaald moment mijn stokoude buitenband en ontplofte de binnenband, … waardoor we meer dan 1,5 uur moesten wachten tot het hotel een andere fiets bracht. Opnieuw ervoeren we de geweldige gastvrijheid in Cambodja: een serveerster van het restaurant bood me meteen haar eigen gsm aan om hulp te bellen (lokaal bellen is gemakkelijker en veel goedkoper). Wanneer we daarna een fiets huurden, controleerden we de banden altijd zorgvuldiger op barsten in het rubber (een teken dat ze oud en versleten zijn en gemakkelijk kunnen klappen).

Het grand circuit komt langs heel wat fantastische plekken, maar hou er rekening mee dat de belangrijkste bezienswaardigheden deel uitmaken van het petit circuit (het kleine circuit), dat we op de tweede dag deden. We gingen het archeologische park binnen langs de controlepost voor tickets (ten noorden van het ticketkantoor) en begonnen aan een grote rondrit tegen de wijzers van de klok in. Onze eerste halte was de kleine Kravantempel, daarna volgden Banteay Kdei (wandel naar Srah Srang voor het prachtige uitzicht aan het meer), Pre Rup, East Mebon, Ta Som, Neak Pean, Krol Ko (klein, maar er was niemand!) en tot slot Preah Khan (erg groot, met een interessante brug naar de ingang). Op de terugweg vingen we een glimp op van de wereldberoemde tempels Bayon en Angkor Wat :)

De vrouwen kwamen snel op ons af en toonden trots hun winkels met geweldige koopjes, echt geweldige koopjes voor kleren :) Wat me opviel, was dat er geen ongezonde concurrentie heerste: de vrouw die met enkele kledingstukken naar ons toe liep en ons als eerste bereikte, mocht haar winkel tonen. Bij dat tafereel werd heel wat afgelachen :D Wat keek onze tuktukchauffeur verbaasd toen ik na een tempelbezoek in een volledig nieuwe outfit terugkwam :D

Pre Rup: wie de steile trappen naar de top van deze tempel beklimt, wordt beloond met een panoramisch uitzicht over het complex. Hier bewonderden we de intense, warme oranjetinten op de muren

Heel wat vrouwen gebruikten een paraplu als bescherming tegen de zon

De figuren lijken uit de muren te komen :)

Prachtig houten pad naar Neak Pean, een tempel op een eiland midden in een vijver. Ik was helemaal weg van de omgeving, de weelderige begroeiing en de stukken boom die boven het water uitstaken

Omdat we de volgende dag de zonsopgang bij Angkor Wat wilden zien, besloten we een tuktuk met chauffeur te huren. Om 5 uur ‘s morgens zonder verlichting fietsen leek ons niet veilig genoeg. ‘s Avonds maakten we een afspraak met een van de chauffeurs in een straat vlak bij ons hotel. Hij stemde ermee in om om 4.30 uur te vertrekken en met ons de beroemdste tempels van het hele complex te bezoeken: Angkor Wat, Bayon en Ta Prohm (het zogenaamde kleine circuit), voor 15$, wat volgens wat we online vonden de gemiddelde prijs was… maar de volgende dag kwam onze chauffeur niet opdagen! :O Misschien had hij zich overslapen of had iemand hem meer geld geboden (blijkbaar kon zelfs 1$ extra van iemand anders de reden zijn). We maakten een grote fout door geen foto van zijn naam en telefoonnummer te nemen, dus konden we hem op geen enkele manier bereiken :( Die gegevens staan gewoonlijk op de zijkant van een tuktuk, dus denk eraan. De bewaker van ons hotel belde de tuktukchauffeur van het hotel, maar de prijs lag aanzienlijk hoger (28$), omdat hij een deel aan de eigenaar van het hotel moest afstaan. Na een korte onderhandeling stemde hij ermee in om de prijs tot 20$ te verlagen en tien minuten later begonnen we aan een wilde rit naar Angkor Wat om de zonsopgang te halen! Ik schrok ervan hoeveel tuktuks dezelfde kant op reden. Ik besefte dat een rustige zonsopgang er niet in zat :/ Na een snelle controle van onze tickets bereikten we een parking vol honderden tuktuks. Nu moesten we zo snel mogelijk stappen en zoveel mogelijk mensen voorbijsteken :)

De zon komt achter Angkor Wat op en verlicht de tempel. De weersomstandigheden waren die dag niet perfect, maar toch was de ervaring onvergetelijk...

....maar we moesten die wel met honderden mensen delen :O

Het hoofdpad naar Angkor Wat, al vol mensen ... en het was nog maar 7 uur 's morgens :)

Angkor Wat is de grootste tempel in het hele archeologische park, met vijf beroemde torens in de vorm van lotusknoppen. Je kunt naar het bovenste platform gaan en de prachtige omgeving bewonderen (er geldt een maximum voor het aantal mensen dat er tegelijk mag zijn, waardoor er lange wachtrijen kunnen ontstaan). Deze tempel wordt nog altijd actief gebruikt, zoals blijkt uit de aanwezigheid van monniken en schrijnen. Op sommige plekken zal een monnik voor je bidden als je hem een kleine gift geeft. We brachten misschien 1,5 uur door in de vele gangen voor de grote groepen toeristen binnenkwamen, waarbij hun gids de rust binnen verstoorde met luidsprekers om zijn stem te versterken :-O Ik moet wel toegeven dat dit complex er van een afstand mooier uitziet, wanneer de grote lotusvormige torens zich in het water van de vijver weerspiegelen. Angkor Wat mist een deel van de verfijnde versieringen die je in enkele kleinere tempels vindt :-D

Op de foto hieronder zie je een van de vijf poorten die naar de oude stad Angkor Thom leidden, met binnenin het beroemde Bayon, een van onze favoriete plekken! Helaas is die tegenwoordig door een grote rotonde omringd, waardoor je tijdens je bezoek zelfs binnen in de tempel het verkeer kunt zien en horen. De tempels die wat verder van de wegen lagen, hadden die natuurlijke sfeer van afzondering en mysterie. Toen we er aankwamen, was het er al erg druk, vooral op de bovenste verdieping. Op de benedenverdieping vonden we echter rustige, smalle en mysterieuze gangen. Weg van de drukte voelden we ons echte ontdekkingsreizigers :) Daarna wandelden we via Baphuon en Phimeanakas om uiteindelijk het Olifantenterras en het Terras van de Melaatse Koning te zien.

Bayon, met 216 gigantische glimlachende stenen gezichten van Jayavarman VII, die ook deze tempel bouwde

Phimeanakas, een kleine hindoetempel waar maar weinig bezoekers komen

Na de lunchpauze was het tijd voor de laatste grote bezienswaardigheid van die dag: Ta Prohm. Die werd beroemd door de (eerste) Tomb Raider-film, met Hollywoodster Angelina Jolie in de rol van Lara Croft. Deze tempel is echt bijzonder, want tijdens de renovatie werden de bomen niet verwijderd, zodat je een idee krijgt van hoe Angkor eruitzag toen de Franse natuuronderzoeker Henri Mouhot het in 1860 ontdekte. Er werd natuurlijk veel werk verricht om deze plek voor toeristen klaar te maken, zodat iedereen er veilig kan rondlopen. We vonden deze tempel zo geweldig dat we besloten de volgende dag bij openingstijd (7.30 uur) terug te komen om hem zonder de drukte te zien (we vonden ‘s morgens een tuktukchauffeur). Haha, het bleek dat je deze plek alleen tijdens de eerste dertig minuten met slechts een klein groepje toeristen kunt verkennen, want om 8 uur kwamen de eerste bussen aan. Toch was het absoluut de moeite waard, want de ochtendzon zorgde binnen voor een fantastische sfeer! De bomen zijn onlosmakelijk met de tempels verbonden: ze vernielen het hele complex en houden het tegelijk bijeen.

De herkenbaarste plek, de locatie waar Tomb Raider werd opgenomen

Er groeien nog altijd bomen uit de ruïnes, wat hun enorme kracht laat zien!

De enorme bomen en de omliggende jungle maken dit tot een van de populairste tempels van Angkor

Angkor Wat is een enorme archeologische site waar je tussen de beroemde tempels heel wat restaurants vindt, maar ook kleine dorpen met traditionele huizen en lokale markten. We besloten enkele tempels verder van de hoofdsite te gaan bekijken die minder bekend zijn bij het publiek: Banteay Samre, Lolei (in de steigers!), Preah Koh en Bakong. Het duurde behoorlijk lang om er te raken via de hoofdweg vol vrachtwagens. Ik heb echt een hekel aan die ongezonde uitlaatgassen en voelde me niet erg veilig in onze tuktuk.

Heb je een pas voor drie dagen, dan is het een uitstekend alternatief om na zowel het grand als het petit circuit mountainbikes te huren en de verborgen paden en kleine tempels in het centrale archeologische park van Angkor te verkennen.

De vrij lege tempel Banteay Samre

De drie torens van Preah Koh

De omgeving van Bakong, gezien vanaf het bovenste platform

Langs de weg verkopen vrouwen fruit en andere snacks, terwijl kinderen naast hen spelen...

De verhoogde constructie helpt huizen te beschermen tegen overstromingen tijdens een moessonstorm.

Toen we door de kleine dorpen tussen de tempels reden, zagen we veel kraampjes met vlechtwerk en typische rode draagbare koelboxen. Ze zitten stuk voor stuk vol schatten: ijs met daarin koude frisdrank en water :D

Onze tuktukchauffeur stopte hier om benzine te tanken :O Meestal kun je langs de weg benzine uit een plastic fles kopen, dus dit was een behoorlijk geavanceerd tankstation :)

Tijdens een bezoek aan het archeologische park van Angkor Wat kun je interessante handgemaakte kunst kopen (bv. aquarellen van monniken), een overvloed aan souvenirs, snacks en drankjes, een gids of fotograaf inhuren of gewoon ruïnes verkennen tot je erbij neervalt :-D

De stad zelf maakte niet zoveel indruk op ons (behalve het eten! Daar waren we zo van onder de indruk dat ik er een apart artikel over zal schrijven). Je vindt er exclusieve hotels en restaurants, veel winkels, goedkope souvenirs en de beroemde Pub Street, waar je goedkope drankjes kunt kopen. De stad mist een fijne sfeer. We hielden wel van de kleine restaurants en de markt met handgemaakte spullen, waar ik een kruidenmengeling kocht om zelf een beroemde amoksoep te maken :) We zagen in de stad de eerste versieringen voor de nieuwjaarsviering verschijnen. Jaja, op dat moment beseften we dat we dit feest minder dan twee weken later in Laos zouden vieren! :O

De vispedicure :) Sommigen zouden het een soort massage noemen, maar voor mensen die kietelachtig zijn (zoals ik) is het een marteling! :D

Praktische informatie:

• Siem Reap was onze laatste halte in Cambodja en de goedkoopste stad van het land. Het grote aantal toeristen leidde tot hevige concurrentie, wat de prijzen drukt.
• Tuktuk in de stad - 1$ per 2 km (via PassApp)
• Een fiets huren - 2$ (mountainbike, 5$) per dag
• Driedagenticket voor Angkor Wat - 62$ per persoon (waarmee je binnen zeven dagen drie keer naar binnen mag), aan het loket wordt een foto van je gezicht genomen
• Katoenen T-shirt - 2$
• Lunch in de buurt van Ta Prohm - 4$
• Grote fles koud water - 1$
• Drie koelkastmagneten, gekocht naast een van de tempels - 1$
• Tuktuk voor de zonsopgang bij Angkor Wat plus het kleine circuit - 20$ (ongeveer 8 uur)
• Tuktuk naar tempels voorbij het grand circuit van de hoofdsite - 22$ (ongeveer 6 uur)
• Busticket van Phnom Penh naar Siem Reap - 15$ Giant Ibis, we waren aangenaam verrast door het comfort van onze bus en de kwaliteit van de service! Het was de enige keer dat we veiligheidsgordels en werkende wifi hadden, snacks en drankjes aangeboden kregen en in het Engels informatie ontvingen over de pauzes en de duur van de rit. Uitstekend gedaan :)