Het grensoverschrijdende biosfeerreservaat Gerês-Xurés (Reserva de la Biosfera Transfronteriza Gerês-Xurés) strekt zich uit over Galicië (Spanje) en de noordelijke regio van Portugal. Met zijn hoogste toppen, de Nevosa (1.646 m) en de Fontefría, in het hart van het gebergte Serra Gerês-Xurés, werd het in 2009 erkend als UNESCO-biosfeerreservaat. Een zeldzaam maar iconisch roofdier in dit gebied is de Iberische wolf. Vaker kom je Garrano-paarden tegen, halfwilde paarden die van oorsprong uit Noord-Portugal komen. Ze lopen vrij rond in het reservaat en symboliseren het culturele en natuurlijke erfgoed van de streek. De Pyrenese eik domineert de bossen van het reservaat en biedt essentiële leefgebieden voor dieren. We zagen ook veel eucalyptusbomen, al hangt dat af van het deel van dit uitgestrekte reservaat dat je verkent. Zelf was ik vooral onder de indruk van de rotsformaties in de hogere delen van het gebergte.

Onze wandeling begon bij de Miradouro da Ermida in het dorpje Ermida, waar we onze auto lieten staan. We legden een korte lus van 6,5 km af (Miradouro da Ermida – Miradouro Fraga do Justo – Cascata da Rajada – Miradouro Silhas – Miradouro da Vela – Miradouro da Ermida), waarbij we navigeerden met Organic Maps en gedeeltelijk de lus volgden die als “PR14 Alternativo” staat aangeduid.

Eerst volgden we de borden richting Miradouro Fraga do Justo. Vanaf dat uitkijkpunt zie je de hele omliggende vallei van de rivier de Arado, met haar snelstromende water dat tussen de rotsen door loopt voor het beneden de Rajada-waterval vormt. Cascata da Rajada was ons voornaamste doel, een schilderachtige waterval aan het einde van een aangename wandeling met volop schaduw. Het pad wordt op het einde wat rotsachtig, maar echt technisch is het niet. Volgens de recensies op Google staat er in augustus minder water, maar begin december stroomde de beek overvloedig. Sommige bezoekers klauteren op het einde over de rotsen om tot aan de voet van de waterval te raken. Wees voorzichtig, want de rotsen kunnen erg glad worden. Je vindt er ook een grotere, diepere poel om in de zomer te zwemmen. De omgeving van de Cascata da Rajada is een aangename plek om even te pauzeren.

Vlak bij de waterval vind je nog uitkijkpunten op natuurlijke rotsen, zoals de Miradouro Silhas. De uitzichten vanaf beide delen van dat uitkijkpunt zijn schitterend. Het loont om de paadjes naar beide delen te zoeken, al zijn ze niet altijd even duidelijk en moet je tussen bomen en struiken door stappen. Daarna liepen we terug richting het dorpje Ermida, met een stop bij nog een uitkijkpunt, de Miradouro da Vela. Dat uitkijkpunt is heel toegankelijk, met een duidelijk pad ernaartoe.

Vlakbij merkten we een stuk bos op dat onlangs was afgebrand. Grote delen van centraal en noordelijk Portugal zijn bedekt met eucalyptus, een bijzonder brandbare boom. Eucalyptus gedijt en herstelt zich na bosbranden, wat de boom in Portugal omstreden maakt. Hij werd in de jaren 1850 ingevoerd en is nu de meest voorkomende boom van het land. Voor de papierpulpindustrie is hij waardevol door zijn snelle groei en hoge opbrengst, maar hij put de bodem en het water uit en verspreidt zich ongebreideld op onbeheerde gronden. Zijn brandbare bladeren en schors verhogen het risico op bosbranden nog. De foto’s hieronder tonen duidelijk hoe snel eucalyptus zich herstelt na branden op het einde van de zomer.

Na dit uitkijkpunt zetten we onze ontspannen wandeling voort om het dorp en het omliggende platteland te verkennen. Een opvallend kenmerk van de streek zijn de hórreos, traditionele graanschuren die je bij zowat elk huis vindt. Deze bouwsels, opgetrokken uit hout of steen en verhoogd op pilaren die eindigen in platte stenen, houden knaagdieren weg van het opgeslagen graan. Ze zijn doorgaans vierkant of rechthoekig, met spleten in de wanden voor de verluchting.

Later bezochten we de nabijgelegen Cascata do Arado. We parkeerden bij de rotonde waar de verharde weg eindigt (coördinaten: 41.715924, -8.132380) en wandelden 15 minuten over de aardeweg (ongeveer 850 m), wat ook met kinderen goed te doen is. Je kan ook dichterbij rijden, want de aardeweg ligt er goed bij en er is voldoende parkeergelegenheid. De Cascata do Arado is een mooie, kleine waterval die makkelijk bereikbaar is. In de zomer zwemmen bezoekers vaak in de poelen. Om aan de voet van de waterval te raken moet je een onbewegwijzerd paadje volgen en door de rivier waden, want het officiële pad leidt enkel naar het uitkijkpunt bovenaan. Wees voorzichtig, er staan waarschuwingsborden over ongevallen.

Tot slot klom ik naar een uitkijkpunt (Viewpoint Rocas) bij de parking. De klim is steil en onbewegwijzerd en duurt zo’n vijf minuten. Er is geen duidelijk pad; je klautert over rotsen, met op het laatste stuk kunstmatige trappen. De klim is lastig en vraagt wat zoekwerk, maar was interessanter dan het panorama bovenaan, dat mooi is maar niet het beste dat we ooit zagen.

Het Gerês-Xurés-reservaat is een opmerkelijke bestemming voor natuurliefhebbers, met kansen om te wandelen, dieren te observeren en cultuur te ontdekken. Eén dag in dit park volstond om me ervan te overtuigen dat het een plek is om voor een langer avontuur naar terug te keren. Zeker wanneer de dagen langer worden en er meer daglicht is voor langere tochten.

Praktische info:

  • De website van het grensoverschrijdende biosfeerreservaat Gerês-Xurés beschrijft de wandelingen in deze regio, PR1-PR15 en de langere GR34 (lus van 34 km) en GR50 (187,5 km lineair). Er is een pdf met alle details van elke wandeling die je kan downloaden, maar echt handig om je route te vinden is die niet; als algemeen overzicht is hij wel fijn. Wij navigeerden met de Organic Maps-app, waarin alle paden aangeduid stonden, dus we hadden geen enkel probleem.
  • Details over de PR14 vind je op de officiële website. Het pad is aangeduid met gele en rode horizontale strepen. Waar een route van richting verandert, is de rode streep L-vormig en geeft ze aan welke kant je op moet (het voorbeeld hieronder betekent dat we links moesten afslaan). Een uitgebreidere uitleg staat in de pdf onder bovenstaande link.
  • Bij elk uitkijkpunt stonden borden (hieronder bij de Miradouro Silhas) met “Se vir Incendo, ligue 117”, wat je kan vertalen als “Zie je brand, bel 117”.